درمان جراحی برای آرتروز زانو شامل گزینههای مختلفی است که به وضعیت بیمار و شدت بیماری بستگی دارد. جراحی تعویض کامل مفصل زانو (TKR) و جراحی تعویض مفصل زانو یکطرفه (UKR) دو روش رایج جراحی برای درمان آرتروز زانو هستند که هریک ویژگیها، مزایا و محدودیتهای خاص خود را دارند. در این مقایسه از سایت دکتر مفاخر، به بررسی این دو روش از جنبههای مختلف پرداخته خواهد شد. با ما همراه باشید.
۱. جراحی TKR و UKR چیست؟
TKR (Total Knee Replacement): در این جراحی، تمامی مفصل زانو تعویض میشود. این روش برای بیمارانی است که دچار آرتروز شدید یا آسیبهای گسترده به مفصل زانو هستند. در این روش، تمام غضروفها و استخوانهای آسیبدیده برداشته شده و با پروتز مصنوعی جایگزین میشود.
UKR (Unicompartmental Knee Replacement): در این جراحی، تنها یک قسمت از زانو که به آرتروز مبتلا شده، تعویض میشود. UKR معمولاً برای افرادی مناسب است که تنها یک بخش از زانو (مدیال یا جانبی) دچار آرتروز شده است. در این روش، تنها قسمت آسیبدیده تعویض میشود و سایر قسمتهای مفصل دستنخورده باقی میمانند.
۲. مناسبترین کاندیداها برای جراحی
TKR: این روش برای بیمارانی مناسب است که آرتروز شدید در هر دو بخش مفصل زانو دارند یا آسیبهای جدی به مفصل زانو وارد شده است. افرادی که آرتروز در هر دو بخش (مدیال و جانبی) زانو دارند یا بیماریهای پیچیدهتری مانند آرتروز روماتوئید را تجربه میکنند، بهترین کاندیدا برای TKR هستند.
UKR: این جراحی برای بیمارانی که فقط دچار آرتروز یکطرفه (مدیال یا جانبی) هستند و مفصل دیگر هنوز سالم است، مناسب است. UKR به ویژه برای بیمارانی که فعال هستند و میخواهند از جراحی تعویض کامل مفصل زانو (TKR) اجتناب کنند، یک گزینه عالی است.
۳. نوع جراحی و میزان تهاجم
TKR: در جراحی TKR، به دلیل تعویض کامل مفصل زانو، جراحی پیچیدهتر و تهاجمیتر است. این جراحی نیاز به برشهای بزرگتری دارد و به دلیل برداشتن تمامی مفصل زانو، دوره نقاهت طولانیتری دارد.
UKR: در جراحی UKR، تنها یک قسمت از زانو تعویض میشود و این روش به دلیل جراحی کمتهاجمیتری که دارد، دوره نقاهت کوتاهتری دارد. علاوه بر این، تنها برش کوچکی در محل آسیب وارد میشود.
۴. مزایا و معایب این دو روش جراحی
مزایای عمل TKR :
جراحی کامل برای بیمارانی که آرتروز در هر دو قسمت زانو دارند.
کاهش درد و بهبود عملکرد زانو در بیماران با آرتروز شدید.
دوام طولانیمدت پروتزها (۱۵ تا ۲۰ سال).
معایب عمل TKR :
دوره نقاهت طولانیتر نسبت به UKR.
ریسک عوارض بیشتر از جمله عفونت، لخته شدن خون و مشکلات مربوط به پروتز.
محدودیت در دامنه حرکتی به دلیل جراحی گسترده.
مزایای عمل UKR :
جراحی کمتهاجمی که با دوره نقاهت کوتاهتر همراه است.
حفظ عملکرد طبیعی زانو و حفظ ساختارهای اطراف مفصل.
مناسب برای بیماران جوانتر و فعالتر که آرتروز فقط در یک بخش زانو دارند.
معایب عمل UKR :
این جراحی برای آرتروز دوطرفه یا آسیبهای گستردهتر مناسب نیست.
در صورت پیشرفت آرتروز در قسمتهای دیگر زانو، نیاز به جراحی مجدد (TKR) وجود خواهد داشت.
۵. هزینهها و بیمه مربوط به این دو روش عمل جراحی
TKR: هزینه جراحی TKR به طور معمول بیشتر از UKR است، زیرا جراحی گستردهتری نیاز دارد و هزینه پروتزها و تجهیزات مربوطه نیز بالاتر است. به علاوه، هزینه بستری در بیمارستان و دوره توانبخشی نیز ممکن است بیشتر باشد.
UKR: هزینه جراحی UKR معمولاً کمتر از TKR است، زیرا این جراحی کمتر تهاجمی است و پروتزهایی که برای آن استفاده میشود ارزانتر هستند. دوره توانبخشی نیز کوتاهتر است.
۶. دوره نقاهت و توانبخشی در هر دو روش
TKR: پس از جراحی TKR، بیماران نیاز به یک دوره نقاهت طولانیمدت دارند که معمولاً بین ۳ تا ۶ ماه به طول میانجامد. فیزیوتراپی و تمرینات بازتوانی از همان ابتدا آغاز میشود و به تدریج دامنه حرکتی و قدرت عضلانی بازسازی میشود.
UKR: در جراحی UKR، دوره نقاهت کوتاهتر است و بیشتر بیماران میتوانند پس از ۴ تا ۶ هفته به فعالیتهای روزمره خود بازگردند. به طور کلی، دوره توانبخشی در UKR کمتر است و بیماران به راحتی میتوانند بازگردند به فعالیتهای سبک خود.
۷. بقا و دوام پروتز
TKR: پروتزهای TKR معمولاً عمر طولانی دارند و در ۸۰-۹۰ درصد موارد، پس از ۱۵ تا ۲۰ سال عملکرد خوبی دارند. این پروتزها به طور کلی نیاز به تعویض مجدد دارند اما این اتفاق بهندرت پیش میآید.
UKR: پروتزهای UKR بهویژه برای بیمارانی که از آرتروز یکطرفه رنج میبرند، معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ سال دوام میآورند. در صورت پیشرفت آرتروز در طرف دیگر زانو، بیمار ممکن است نیاز به جراحی TKR داشته باشد.
۸. انتخاب روش جراحی برای بیماران مختلف
TKR: برای افرادی که دچار آرتروز دوطرفه هستند یا آسیب شدید به زانو دارند، بهترین گزینه است. همچنین، این جراحی در بیمارانی که از سایر روشها نتیجه نگرفتهاند، توصیه میشود.
UKR: برای بیمارانی که آرتروز یکطرفه دارند و طرف دیگر زانو سالم است، بهترین انتخاب است. همچنین، این جراحی برای بیماران جوانتر و فعالتر که میخواهند از تعویض کامل مفصل زانو اجتناب کنند، گزینه مناسبی است.
۹. پیشبینی آینده
TKR: بهدلیل پیشرفتهای تکنولوژی و بهبود در طراحی پروتزها، جراحی TKR همچنان یک گزینه مناسب برای درمان آرتروز شدید زانو است. در آینده، انتظار میرود که با استفاده از مواد جدید و فناوریهای نوین، پروتزها دوام بیشتری داشته باشند.
UKR: در صورتی که روند پیشرفت آرتروز در طرف دیگر زانو کند باشد، UKR میتواند یک انتخاب عالی باقی بماند. با این حال، برای بیماران مبتلا به آرتروز دوطرفه، نیاز به جراحی TKR همچنان خواهد بود.
TKR و UKR هر دو گزینههای مؤثری برای درمان آرتروز زانو هستند، اما انتخاب هرکدام بستگی به وضعیت بیمار و شدت آرتروز دارد. TKR برای بیمارانی که دچار آرتروز در هر دو بخش مفصل زانو هستند، بهترین گزینه است، در حالی که UKR برای بیمارانی که آرتروز یکطرفه دارند و میخواهند از جراحی TKR اجتناب کنند، مؤثرتر است. هر دو روش مزایا و معایب خاص خود را دارند و انتخاب روش مناسب جراحی زانو باید با مشورت پزشک و بر اساس شرایط خاص هر بیمار صورت گیرد.
